Kardeşim, felç geçiren annemi Nevşehir’de bir otobüse bindirmiş

“Biliyordu.” “Peki neden evini sattığını bana söyleyemiyor?” “Çünkü konuşamıyor!” “Mehmet!” Sesim öyle yükseldi ki Gül mutfaktan çıktı. “Benimle annemi gönderdiğin gibi konuşma.” Mehmet sandalye çekip oturdu. “Sen şimdi iyi evlat mı oldun? On beş yıldır ortada yoksun. Ben okulumu bitiremedim. Ben çalıştım. Ben babamın borçlarını ödedim. Annemin hastanesine ben koştum.” “Bunların hangisi annemi sokağa göndermene hak veriyor?” “Ben sokağa göndermedim! Sana gönderdim!” “O sana ne zaman yük oldu?” Mehmet yüzüme baktı. “Doğduğum günden beri.” Sonra öyle bir şey söyledi ki elimdeki belgeleri unuttum. “Sen sanıyorsun ki annem seni gönderdiği gün mutlu oldu. Ben o evde büyüdüm abla. Annem her eylül ayında bir otobüs bileti alırdı. İstanbul’a gideceğim derdi. Babam biletini yırtardı. Ben sekiz yaşındayken gözümün önünde yaptı. Sonra annemi dövdü.” Yılmaz yanımda kıpırdadı. “Babam öldüğünde annem ilk defa İstanbul’a gitmek istedi,” diye devam etti Mehmet. “Ama anneannem izin vermedi. Mektuplarını geri gönderdi. Senin de görmek istemediğini söyledi.” “Anneannem öyle bir şey yapmazdı.” “Yaptı.” “Yalan söylüyorsun.” Mehmet ayağa kalktı, yatak odasına girdi. Eski bir ayakkabı kutusuyla döndü. Kutunun içinde zarflar vardı. Üzerlerinde benim çocukluğumun adresi yazıyordu. Bazılarında postane damgaları. Bazılarında hiç pul yoktu. Birini açtım. “Sevim kızım, bugün yedi yaşına girdin. Sana kırmızı bir kazak ördüm. Annenannenin adresine göndereceğim. Belki giyersin.” Bir başkasında şöyle yazıyordu: “Sevim, artık on yaşındasın. Sesini unutmaya başladım. Bir kere telefona çıkarsan yalnızca nefesini dinleyeceğim.” Son zarfın üzerinde 2004 tarihi vardı. “İstanbul’a geldim. Hastanenin kapısında seni gördüm. Yanına gidemedim. Beni görmek istemediğini biliyorum. Ama yine de seni görmek iyi geldi.” O gün anneannem hastanedeydi. Annemin koridorda karşıma çıktığı gün. Onu görmezden gelip yürüdüğüm gün. Zarfları masaya bıraktım. Mehmet’in gözleri dolmuştu ama sesi sertti. “Ben annemi her gece ağlarken gördüm. Sen ise bir kere bile gelmedin.” “Bunları neden bana şimdi veriyorsun?” “Çünkü artık hepsinden kurtulmak istiyorum.” “Annenden de mi?” Cevap vermedi. O an anladım. Mehmet annemin acısıyla büyümüş, sonunda o acının sorumlusunu annesi sanmaya başlamıştı. Ama onun yaşadıkları da annemi çaresiz halde bir otobüse bindirmesini haklı çıkarmıyordu. “Evi geri almak için yasal yollara başvuracağım,” dedim. “Vekâletin nasıl alındığını, satış parasının nereye gittiğini araştıracağım.” “Sen ne yaparsan yap.” “Bir daha da annemi haberi olmadan hiçbir yere gönderemeyeceksin.” Kapıya yürürken arkamdan seslendi. “Abla!” Döndüm. “Sen beş yaşında otobüse bindiğinde ağlamışsın ya…” Gözlerimi ondan ayırmadım. “Annem de o gece ağlamış. Babam kapıyı kilitlemiş. Üç gün dışarı çıkarmamış.” Bir an durdu. “Ben bunu çocukken duydum. Ama hiç sormadım. Çünkü babamı seviyordum.” O gece İstanbul’a dönmedim. Nevşehir’de annemin yıllarca komşuluğunu yapan Ayşe teyzeyi buldum. Yetmiş sekiz yaşındaydı. Beni görünce hemen tanıdı. “Sen Sevim’sin,” dedi. “Annenin İstanbul’daki kızı.” Evine girdik. Çay koydu. Sonra bana uzun uzun baktı. “Annenin seni neden gönderdiğini öğrendin mi?” “Sadık istememiş.” Kadın başını salladı. “O kısmını herkes bilir. Asıl kısmını kimse bilmez.” Kalbim hızlandı. “Ne olmuş?” “Sadık evlenmeden önce annene seni de kabul edeceğini söylemiş. Sonra fikrini değiştirmiş. Annen düğünden vazgeçince adam tehdit etmiş. Onunla evlenmezse seni elinden alacağını, kendi akrabalarının yanına vereceğini söylemiş.” “Annem neden polise gitmemiş?” “Gitti kızım. Ben götürdüm. O zamanlar kadınların şikâyetleriyle bugün bildiğimiz gibi ilgilenilmiyordu. Sadık’ın ailesi de güçlüydü. Annen çok korktu.” Ayşe teyze çay bardağını bıraktı. “Baban öldüğünde annen yirmi üç yaşındaydı. Tek başına çamaşır yıkayarak seni büyütüyordu. Sadık ona yardım etmişti önce. Sonra yardımını borç diye önüne koydu.” “Peki beni neden anneanneme gönderdi?” “Çünkü Sadık bir gece eve geldiğinde seni kolundan tutup dışarı sürükledi. Annen araya girdi. Adam annene vurdu. Senin de başın kapının kenarına çarptı.” Elimi farkında olmadan alnıma götürdüm. Saç çizgimin altında küçük, beyaz bir iz vardı. Anneannem bana çocukken merdivenden düştüğümü söylemişti. Ayşe teyze izime baktı. “Hatırlamıyorsun, değil mi?” Başımı salladım. “Ertesi sabah annen seni otobüse bindirdi. Seni koruyacağını sandığı tek yere gönderdi. Sonra da Sadık’tan kurtulmaya çalıştı. Ama adam onu bırakmadı.” “Yani benim için mi onunla evlendi?” “Hayır kızım. O evliliği yapması bir hataydı. Sadık’ın değişeceğine inanması da. Ama seni göndermesi sevmediğinden değildi. Korktuğundandı. Bunu bilmen lazım.” Gözlerimden yaşlar süzüldü. “Beni almaya neden gelmedi?” Ayşe teyze uzun süre sustu. “İlk zamanlar Sadık engelledi. Sonra annen utanmaya başladı. Her yıl biraz daha. Bir gün seni aramaya yüzü kalmadığını söyledi. Bu da onun ikinci hatasıydı.” O akşam otel odasında zarfları yeniden okudum. Otuz beş yıl boyunca annemin beni sevmediğine inanmıştım. Öğrendiklerim beş yaşındaki halimin yaşadığı terk edilmişliği silmiyordu. Ama annemin düşündüğüm kadar basit bir insan olmadığını gösteriyordu. Ertesi gün İstanbul’a döndüğümde annem Elif’le mutfaktaydı. Kızım ona büyük harflerle kelimeler yazılmış kartlar hazırlamıştı. EVET. HAYIR. SU. AĞRI. Bir de üzerinde “SEVİM” yazan kart vardı. Annem beni görünce o kartı aldı. Bana doğru uzattı. Yanına oturdum. “Anne, Ayşe teyzeyle görüştüm.” Annemin yüzü değişti. “Sadık’ın yaptıklarını anlattı. Mehmet’in sakladığı mektupları da okudum.” Annem başını önüne eğdi. “Beni sevdiğini biliyorum artık,” dedim. Başını kaldırdı. “Ama bu, beni o gün yalnız bırakmadığın anlamına gelmiyor.” Gözlerinden yaş aktı. “Ben beş yaşındaki Sevim için hâlâ üzülüyorum anne. O çocuk otuz beş yıldır senin neden dönüp bakmadığını düşünüyor.” Annem sağlam eliyle masadaki kalemi aldı. Elif’in hazırladığı deftere yazmaya çalıştı. Eli çok titriyordu. Önce yalnızca çizgiler çıktı. Sonra bir kelime. “KORKTUM.” Bir süre kaleme baktı. Altına ikinci kelimeyi yazdı. “UTANDIM.” Sonra üçüncüsünü. “ÖZÜR.” Defteri kendine çekip ağlamaya başladı. Ben de ağladım. Ama o gün hemen sarılmadım anneme. Ona her şeyin geçtiğini söylemedim. Çünkü geçmemişti. Yalnızca elini tuttum. “Bu kez birbirimizden kaçmayacağız,” dedim. Annem başını salladı. Sonraki haftalarda annemin bakımı için düzen kurduk. Yılmaz onun odasına tutunma barları taktı. Elif her akşam yazı kartlarıyla çalıştı. Ben de doktorun önerdiği fizik tedavi ve konuşma terapisi randevularını ayarladım. Annem hâlâ konuşamıyordu ama küçük küçük kelimeler yazmaya başlamıştı. Mehmet’in düzenlettiği vekâletnameyi ve evin satışını inceletmek için bir avukata başvurduk. Noterlik kayıtları, tıbbi belgeler ve banka hareketleri istendi. Süreç aylar sürdü. Bu sırada Mehmet bir kez bile annemi aramadı. Ta ki avukatımızdan gelen yazıyı alana kadar. Bir akşam kapımız çaldı. Mehmet’ti. Elinde küçük bir bavul vardı. “Annemle konuşacağım,” dedi. “Ne diyeceksin?” “Özür dileyeceğim.” İçeri aldım. Annem salonda oturuyordu. Mehmet’i görünce önce sevindi. Ardından yüzündeki gülümseme kayboldu. Boynuna baktı. Artık karton yoktu. Mehmet dizlerinin üzerine çöktü. “Anne,” dedi. “Ben kötü bir şey yaptım.” Annem gözlerini ondan ayırmadı. “Evin parasının bir kısmını harcadım. Bir kısmını borçlara verdim. Geri kalanını avukata bildirdim. Satış meselesini düzeltmek için elimden geleni yapacağım.” Annem sol eliyle masadaki defteri çekti. Yavaşça yazdı: “OTOBÜS.” Mehmet başını eğdi. “Biliyorum anne.” Annem yeniden yazdı. “YALNIZ.” “Biliyorum.” Üçüncü kelimeyi yazarken eli öyle titredi ki kalem düştü. Elif kalemi aldı, yeniden verdi. Annem tek kelime yazdı: “KORKTUM.” Mehmet ağlamaya başladı. “Ben de korktum anne,” dedi. “Borçlardan, senden, her şeyden. Ama seni oraya göndermemeliydim. Biliyorum.” Annem bir süre oğluna baktı. Sonra defterin altına yeni bir cümle yazdı: “BEN SENİ GÖNDERMEZDİM.” Mehmet’in ağlaması kesildi. O cümle salonda uzun süre kaldı. Annem oğluna vurmadı, bağırmadı, onu kovmadı. Ama elini de uzatmadı. Mehmet ayağa kalktı. “Beni affeder misin?” Annem defteri kapattı. İlk kez sorusuna cevap vermedi. Mehmet o gece gitti. Sonraki aylarda avukatların ve tarafların yaptığı görüşmeler sonucunda, evin satış bedelinden kalan tutar annemin adına açılmış, onun dışında kullanılmasına izin verilmeyen bir hesaba yatırıldı. Harcanan paranın iadesi için Mehmet yazılı bir ödeme taahhüdü verdi. Satışın geçerliliği hakkındaki uyuşmazlık ise alıcıyla yapılan anlaşma sonucunda çözüldü; ev geri alınamadı ama annemin maddi kaybının karşılanması için bağlayıcı bir uzlaşmaya varıldı. Mehmet hakkında vekâletnamenin düzenlenişiyle ilgili inceleme de sürdü. Ben onun yaptıklarını örtbas etmedim. Bir gün telefonda bana, “Ben senin kardeşinim,” dedi. “Biliyorum,” diye cevap verdim. “Ama annemin de oğlusun. Bunu daha önce hatırlaman gerekiyordu.” Yılın sonunda annem biraz daha güçlenmişti. Sol eliyle kendi yemeğini yiyebiliyor, destekle kısa mesafeler yürüyebiliyordu. Konuşması hâlâ çok sınırlıydı. Bazen tek bir hece çıkarmak için dakikalarca uğraşıyordu. Bir aralık sabahı, Elif okula gitmeden önce ona sarıldı. “Anneanne, seni çok seviyorum.” Annem gülümsedi. Sonra güçlükle, boğuk bir ses çıkardı. “El…” Elif donup kaldı. “Anneanne, benim adımı mı söyledin?” Annem yeniden denedi. “E… lif.” Kızım sevinçten ağlayarak boynuna sarıldı. Ben mutfağın kapısında durup onları izledim. O gün annemin otuz beş yıldır sakladığı kartonu bir kez daha çıkardım. İki karton artık aynı çekmecedeydi. Birinde beş yaşındaki kızın adresi, diğerinde yetmişine yaklaşmış bir kadının. İkisini de elime aldım. “Anne,” dedim, “bunları atalım mı?” Annem başını salladı. Hayır. Şaşırdım. “Niye saklayalım?” Kalemini istedi. Küçük defterine uzun uzun bir şey yazdı. Harflerin bazıları eğriydi, bazıları eksikti. Ama okuyabiliyordum. “UNUTMAYALIM.” O gece iki kartonu da bir kutuya koydum. Üzerlerine tarih yazdım. 1991. 2026. Kutuyu Elif’e gösterdim. “Bunlar bizim ailemizin iki yarası,” dedim. Elif kartonlara baktı. “Biri senin, biri anneannemin mi?” “Evet.” “Peki iyileşti mi?” Bir an düşündüm. “İyileşmeye başladı.” Elif kutuyu kapattı. “Anne, ben büyüyünce sizi hiçbir yere göndermeyeceğim.” Ona sarıldım. “Hayır kızım,” dedim. “Sen büyüyünce kendi hayatını kuracaksın. İstersen başka şehre de gideceksin. Ben senden benim için hayatını bırakmanı istemeyeceğim.” “Peki ya yaşlanınca?” “Yaşlanınca birbirimizi arayacağız. Konuşacağız. Yardıma ihtiyacımız olursa söyleyeceğiz. Kimseyi bir otobüse koyup başkasının kapısına bırakmayacağız.” Elif gülümsedi. “Anlaştık.” Bahar geldiğinde annemi Nevşehir’e götürmeyi teklif ettim. Orada yıllarca birlikte yaşadığı komşularını görmek istiyordu. Yılmaz arabayı hazırladı. Elif de bizimle geldi. Nevşehir’e vardığımızda annemi önce Ayşe teyzenin evine götürdük. İki kadın birbirine sarılıp uzun süre ağladı. Sonra annem bize otogarı işaret etti. Ne istediğini anlamadım. Ama gitmekte ısrar etti. Otogara vardığımızda annem arabadan indi. Yılmaz koluna girdi, ben öbür yanında yürüdüm. Peronların önünde durduk. Annem yıllar önce beni bindirdiği otobüslerin kalktığı yere uzun uzun baktı. Sonra sağlam elini uzatıp benim koluma dokundu. Çantasından küçük defterini çıkardı. Bir şey yazdı. “BURADA.” Altına ikinci bir kelime ekledi. “BIRAKTIM.” Gözlerim doldu. “Biliyorum anne.” Bir süre bekledi. Ardından üçüncü satırı yazdı: “GÖTÜREMEDİM.” Ne demek istediğini anlayamadım. Bana baktı. Sağlam eliyle kendini, sonra beni gösterdi. Ve dördüncü satırı yazdı: “KENDİMİ DE.” Artık ağlamamak için kendimi tutamadım. Annem o gün yalnızca beş yaşındaki kızını otobüse bindirmemişti. Hayatının geri kalanını da o peronda bırakmıştı. Bunu anlamam otuz beş yılımı almıştı. Ama anlamak, olanları değiştirmiyordu. Yüzünü ellerimin arasına aldım. “Anne,” dedim, “beni terk ettin. Bunu inkâr etmeyeceğiz. Ama şimdi buradasın. Ben de buradayım.” Annem ağlayarak başını salladı. “Ve bu defa birlikte eve gidiyoruz.” Tam o sırada İstanbul otobüslerinden birinin şoförü yüksek sesle yolcuları çağırdı. “İstanbul! Esenler! Son yolcular!” Annem irkildi. Otuz beş yıl önce duyduğu aynı kelimelerdi. Elini tuttum. “Biz otobüse binmiyoruz anne. Arabamız burada.” Sonra durdum. “Daha doğrusu, nereye gideceğimize artık birlikte karar vereceğiz.” Annemin yüzünde küçük bir gülümseme belirdi. Yılmaz arabaya doğru yürürken Elif anneannesinin diğer elini tuttu. Ben de çantasını aldım. Kapıya doğru ilerliyorduk ki annem aniden durdu. Bana döndü. Dudaklarını kıpırdattı. Önce yalnızca hava çıktı. Sonra boğuk, zor duyulan bir ses. “Se…” Kalbim hızlandı. “Anne?” Annem tekrar denedi. “Se… vim…” Adımı söyledi. Otuz beş yıldır duymadığım o eski ses değildi bu. Hastalığın yorduğu, güçlükle çıkan bir sesti. Ama annemin sesiydi. Yanına eğildim. “Buradayım anne.” Gözlerinin içine baktım. “Bu defa buradayım.” Annem elimi tuttu. Başını omzuma yasladı. Ve biz, yıllar önce birbirimizi kaybettiğimiz o otogardan, ilk kez birbirimizi geride bırakmadan ayrıldık. Otuz beş yıl önce boynumda bir adres vardı, ama gidecek bir annem yoktu. Otuz beş yıl sonra annemin boynunda benim adresim vardı, ama dönecek bir evi kalmamıştı. O gün ikimiz de öğrendik: Bir insanın evi, boynuna asılan bir kartonda yazan adres değildir. Onu kapıdan içeri alan, bakımını üstlenen, geçmişteki acılarına rağmen yanında kalmayı kendi iradesiyle seçen insanların olduğu yerdir. Annem beni beş yaşındayken bir otobüsle göndermişti. Kardeşim de onu yaşlılığında aynı şekilde göndermişti. Ama bizim hikâyemizde üçüncü bir karton olmayacaktı. Çünkü annemin bir daha boynunda adres taşımasına gerek kalmayacaktı. Artık yolunu birlikte bulacaktık.