Sonraki birkaç gün içinde Reyhan fiziksel olarak güçlendikçe, yıllar önce yapmamız gereken konuşmaları yapmaya başladık. Evliliğimizin ikinci yılında yaşadığı ilk panik atağını ve bunun sadece stres olduğuna dair kendini nasıl ikna ettiğini anlattı. Telefonlara cevap vermek, markete gitmek, bir davete katılmak gibi sıradan şeylerin nasıl yavaş yavaş üzerine kabus gibi çöktüğünü tarif etti.
“Kendime hep ‘sadece bir gün daha dayanman lazım’ diyordum,” dedi. “Sonra ‘bir hafta daha’. Yeterince sabredersem, bendeki bu yanlışlığın kendi kendine düzeleceğini sandım.”
Asıl trajedi, yardımın aslında çok yakın olmasıydı. Durumu tedavi edilebilirdi. Ancak utanç, korku ve benim bilgisizliğim zamanında destek almasını engellemişti.
Reyhan’ın iyileşmesi sadece tıbbi tedavi değil, ikimiz için de bir eğitim süreciydi. Kaygı bozuklukları, bağımlılık, utanç ve tedavi edilmeyen ruhsal sorunların ilişkileri içeriden nasıl kemirdiğini öğrendiğim terapi seanslarına katıldım.
Doktor Mert Bey, Reyhan’ın evlilik sırasındaki birçok davranışının beni reddetmekle ilgili olmadığını anlamamı sağladı. Bunlar, sessizlik içinde büyüyen ciddi bir durumun belirtileriydi.“Yargılanma korkusu insanları yardım aramaktan alıkoyabilir,” diye açıkladı. “Sonra durum kötüleşir ve korku daha da büyür. Reyhan bu kısır döngüye hapsolmuştu.”
Bu seanslar sayesinde evliliğimize onun penceresinden bakmaya başladım. Kaçındığı her etkinlik, ihmal ettiği her sorumluluk, davranışları yüzünden ettiğimiz her kavga; aslında ismini koyamadığı bir kaygının süzgecinden geçmişti.
Aynı zamanda bu tablodaki kendi payımı da görmeye başladım. Benim hayal kırıklığım eleştiriye dönüşmüştü. Benim eleştirilerim ise onun korkusunu beslemişti. İstemeden de olsa, onun kendini gizlemek için daha fazla baskı hissettiği bir yuva yaratılmasına yardım etmiştim.
İyileşme süreci hızlı olmadı. Zor günler, gerilemeler ve her şeyden vazgeçmek istediği anlar oldu. Ama küçük zaferler de vardı: İlk sakin sohbet, doğru tıbbi destekle geçen ilk deliksiz uyku, hastane koridorunda panik yaşamadan atılan ilk adımlar…
Evliliğimiz boyunca yapamadığım şekilde onun savunucusu oldum. Randevularına gittim, sorularını hatırlamasına yardım ettim, kaygı ve iyileşme hakkında her şeyi öğrendiim. İkimiz için de yorucuydu ama bir o kadar da dürüst bir süreçti. Nihayet birbirimizi rollerimizle değil, insan olarak görüyorduk.
Hastaneye o ilk gidişimden altı ay sonra, Reyhan’la daha önce paylaştığımız hiçbir şeye benzemeyen bir ilişki kurmuştuk. Romantik evliliğimizi tamir etmeye çalışmıyorduk; o sayfa artık tamamen kapanmıştı. Bunun yerine daha farklı bir şey inşa ediyorduk: Gerçeklere, şefkate ve onun iyileşmesine adanmış ortak bir dostluk.Reyhan, kaygı bozuklukları konusunda uzman bir terapist buldu ve benzer deneyimleri yaşayan insanların olduğu destek gruplarına katıldı. Yavaş yavaş, hatırladığım o Reyhan geri dönmeye başladı ama artık farklıydı. Kendine karşı daha dürüst, daha farkında ve artık bir maskenin arkasına saklanmaya daha az meyilliydi.
Bir öğleden sonra dairesinin yanındaki parkta yürürken, “Yıllarca insanların benim ‘bozuk’ olduğumu düşünmesinden korktum,” dedi. “Şimdi anlıyorum ki, asıl insanı paramparça eden şey, her şey yolundaymış gibi davranmakmış.”
İyileşmesi kusursuz değildi. Hâlâ zor günleri oluyordu, kaygı hâlâ kapısını çalıyordu. Ama artık araçları, tedavisi ve gerçeği bilen insanları vardı. Artık etrafındakilere “iyi olma” gösterisi yapmak zorunda değildi.
Geriye dönüp baktığımda kaçırdığımız ne çok fırsat olduğunu görüyorum. Ruh sağlığı mücadelelerinin, en yakınındaki insanlar için bile görünmez olabileceğini öğrendim. Reyhan belirtilerini saklamakta ustalaşmıştı evet, ama ben de daha doğru sorular sormalıydım. Değişikliklere içerlemek yerine onları fark etmeliydim.Tedavi edilmeyen ruhsal sorunların sadece bir kişiyi etkilemediğini, tüm ilişkiyi yeniden şekillendirdiğini öğrendim. Neler olup bittiğini anlamadan, sorunu sadece “çaba eksikliği” sanmıştım; oysa asıl mesele, ikimizin de nasıl yüzleşeceğimizi bilmediğimiz bir acıydı.
Bugün Reyhan’la hâlâ dostuz. Bir yılı aşkın süredir iyileşme sürecinde. Kaygısını terapiyle, doktor kontrolüyle ve gerçeği bilen bir destek sistemiyle yönetiyor. İşine daha sağlıklı bir şekilde döndü ve bir zamanlar uzaklaştırdığı insanlarla ilişkilerini yavaş yavaş yeniden kurdu.
Ben de değiştim. Artık daha dikkatliyim. Daha iyi sorular soruyorum. Birinin davranışları değiştiğinde, bunun ne anlama geldiğine karar vermeden önce, yüzeyin altında neler olabileceğini merak ediyorum.
Bir zamanlar hissettiğim o suçluluk duygusu, ilişkilerimde daha “orada” olmaya dair bir söz hâline geldi. Evliliğimizde yaşananları geri alamam ama bu deneyimin beni daha şefkatli, daha farkında ve ruh sağlığı hakkında dürüstçe konuşmaya daha istekli biri yapmasına izin verebilirim.
