'Babanla aramızdaki meselelerin seni böyle yaraladığını bilmiyordum,' dedim. 'Bilmem gerekirdi. Sana güvenli bir gün sunamadığımız için özür dilerim.' Kızım gözlerini kaçırdı. 'Babam da özür diledi ama sonra yine aynı şeyi yaptı,' dedi. 'O yüzden sözlere hemen güvenemiyorum.'
'Güvenmek zorunda değilsin,' dedim. 'Ben davranışlarımla göstermek istiyorum.' O anda ona sarılmak istedim, fakat izin isteyip bekledim. 'Şimdi değil,' deyince ellerimi cebimde tuttum. Bu küçük hayır, aramızda yeni bir sayfanın ilk dürüst cümlesiydi.
Bir sonraki hafta kendi adıma psikolojik danışmanlık randevusu aldım. Orada geçmişimi anlattım: genç yaşta işe başlamamı, annemden öğrendiğim sertliği, yoksulluk korkusunu. Danışman, 'Bunları yaşamanız davranışlarınızı açıklayabilir, ama kızınızın üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaz' dedi. Bunu zaten biliyordum, yine de başka birinden duymak içimi acıttı.
Bir ay boyunca düzenli görüştük. Kızım bazen uzun konuştu, bazen yalnızca beraber kahve içti. Bir akşam ona, hastanede yanında olamadığım geceyi sordum. 'Hemşire kapıya her baktığında sen geleceksin sandım,' dedi. O sahneyi düşünmek bile ağırdı. Özür diledim. Hemen peşinden mazeret eklemedim.
Sonra beklenmedik bir sınav yaşadık. Kızım işinde zor bir gün geçirmişti ve gece beni aradı. Telefon çalınca eski alışkanlığımla 'Benim de sabah erkenden işim var' diyecektim. Durup sustum. 'İstersen anlat,' dedim. Bir süre konuşmadı. Sonra ağlayarak gününü anlattı. Ona çözüm önermedim, yalnızca yanında kaldım.
Ertesi sabah 'Dün telefonu kapatmadığın için teşekkür ederim' mesajı geldi. İlk kez küçük bir davranışımın ona iyi geldiğini somut olarak gördüm. Fakat ertesi hafta bir hata yaptım. Aile ziyaretinde onun terapiye gittiğinden söz açtım. Yüzünün gerildiğini gördüm ve cümlemi tamamlamadan sustum. Eve dönünce arayıp özür diledim. Özel hayatını paylaşmaya hakkım olmadığını kabul ettim.
'Her şeyi bir anda öğrenemeyeceksin, değil mi?' dedi gülerek. Sesinde alay değil, biraz umut vardı. 'Hayır,' dedim. 'Ama yanlış yaptığımda seni suçlamamayı öğrenebilirim.'
Aylar sonra bir kutudan kızımın eski okul resimleri çıktı. Birinde sahnede duran küçük bir kız ve seyircilerin arasında boş bırakılmış bir sandalye vardı. Resmin altında şu yazıyordu: 'Annem buraya gelecek.' Gözlerim doldu. Resmi saklamak yerine ona gösterdim. 'Bunu görmeye hazır mısın?' diye sordu. 'Hazırım,' dedim.
Resmi masanın üzerine koyup ikimiz de uzun süre baktık. 'O sandalyeyi değiştiremem,' dedim. 'Ama bundan sonra yanında bulunmam gereken günleri ciddiye alacağım.' Kızım başını salladı. Sonra elini masanın üzerinde benimkine doğru uzattı.
Bir sabah kızım çocukluğundan kalan bir kutuyu getirdi. İçinden küçük kartlar, kırık bir bileklik ve okul karneleri çıktı. 'Bunları neden sakladığımı bilmiyorum,' dedi. Beraber baktık. Bir kartın üstünde 'Annem benimle konuşursa bugün güzel geçecek' yazıyordu. O cümle göğsüme oturdu. Onu teselli etmeye kalkmadım. 'O zaman ne kadar yalnızmışsın,' dedim. Başını salladı.
Daha önce hatıralarını düzeltmeye çalışırdım. O gün beraber geçmişte yanlış gidenleri kabul ettik. 'Ben bazen iyi anıları da hatırlıyorum,' dedi. 'Sadece kötü olanların üstüne örtülmesini istemiyorum.' Çocukken beraber yaptığımız börekleri, yağmurlu günlerde oynadığımız kelime oyunlarını anlattı. Bunları duymak sevindirdi ama onları özür yerine kullanmadım.
Bir ara babasıyla görüşmek istediğini söyledi. Aramızdaki ayrılık yıllar önce bitmiş olsa da onunla konuşurken yine savunmaya geçeceğimden korkuyordum. Kızımın istediği şey, iki yetişkinin onun önünde tartışmadan aynı geçmişi kabul etmesiydi. Eski eşimi aradım. Önce çekindi, sonra bir danışman eşliğinde aile görüşmesi yapmayı kabul etti.
İlk görüşmede hepimiz zorlandık. O, iş saatlerimi anlatarak beni korumaya çalıştı. Ben de onun sorumluluklarını saymaya başladım. Kızım ikimizi durdurdu. 'Beni bugün de aranızdaki meseleye çevirmeyin,' dedi. O an gözüm açıldı. İkimiz de sustuk. Danışmanın yardımıyla kızımızın anlattıklarını kesmeden dinledik.
Görüşme bitince kızım bir anda affettiğini söylemedi. 'Birbirinizi suçlamayı bırakmanız bile bir başlangıç,' dedi. Haklıydı. O günden sonra aramızdaki eski tartışmalar açıldığında onun yanında çözmeye çalışmadık. Kendi sorumluluklarımızı ayrı ayrı üstlendik.
Bir başka gün benden gençliğimden söz etmemi istedi. Yoksulluktan ve sürekli çalışmaktan neden korktuğumu anlattım. Beni dikkatle dinledi ama sonra, 'Artık senin korkularını taşımak zorunda olmadığımı biliyorum,' dedi. Gülümsedim. 'Ben de bunu yeni öğreniyorum,' diye cevap verdim.
Bugün hâlâ her şeyi konuşamıyoruz. Bazı günler aramıza sessizlik giriyor. Fakat sessizlik artık bir cezaya dönüşmüyor; ikimiz de geri dönebileceğimizi biliyoruz. Kızım terapiye devam ediyor, ben de kendi danışmanlığıma. Geçen hafta bana sevdiği bir oyunun biletini gönderip 'Birlikte gider miyiz?' diye sordu. Bu kez salonda onun yanında, söz verdiğim saatte oturdum. Alkış başladığında yüzüme dönüp gülümsedi. O gülümsemeyi hak ettiğimi düşünmedim; yalnızca orada olduğum için şükrettim.