Babam emekli olduğu gün, kırk yıllık veresiye defterini yaktı

“Halil bazen dükkâna gelirdi. Çocuklarının fotoğrafını sorardı. Ben de ona elimdeki eski fotoğrafları gösterirdim. Bir kere Yasin’i uzaktan gördü. Çocuk okuldan çıkıyordu. Halil ağladı.” Babamın gözleri dolmuştu. “Sonra hastalandı. Ölmeden kısa süre önce bana uğradı. Bir zarf bıraktı.” “Nasıl bir zarf?” Babam ayağa kalktı, odasına girdi. Bir süre sonra elinde sararmış bir zarfla döndü. Üstünde tek bir isim yazıyordu. Yasin. “Bunu neden vermedin?” dedim. “Halil bana, ‘Oğlum bir gün beni sorarsa ver,’ dedi. Yasin hiç sormadı. Çünkü babasının kendisini terk ettiğine inanıyordu.” Zarfın köşesine dokundum. “Şimdi vermelisin baba.” Başını salladı. “Artık zamanı geldi.” Yasin o akşam babamın evine geldi. İlk kez annesi yanında değildi. Üzerinde pahalı bir ceket vardı ama yüzü günlerdir uyumamış gibiydi. Babam onu salona aldı. Önüne çay koydu. Sonra zarfı uzattı. “Bu babandan.” Yasin’in elleri dondu. “Babamdan mı?” “Ölmeden önce bana emanet etti.” Yasin zarfı açarken elleri titriyordu. İçinden bir fotoğraf ve iki sayfalık mektup çıktı. Fotoğrafta genç bir adam vardı. Sol kolu boş ceket kolunun içinde saklıydı. Yanında küçük bir çocuk duruyordu. Yasin. Fotoğrafın arkasında bir tarih vardı. Yasin sekiz yaşındayken çekilmişti. “Bu fotoğrafı kim çekti?” diye fısıldadı. Babam cevap verdi. “Ben. Bir bayram sabahı baban seni okulun önünde uzaktan gördü. Yanına gitmeye cesaret edemedi. Sonra seni çağırdım, şeker verdim. Fotoğrafı çektim. Baban birkaç adım arkanda duruyordu.” Yasin fotoğrafın arkasını çevirdi. Orada babasının el yazısıyla şu cümle vardı: “Oğlum beni unutmuş olabilir. Ben onun yüzünü hiç unutmadım.” Yasin başını eğdi. Sonra mektubu okumaya başladı. İlk satırlarda babası ondan özür diliyordu. Yanında olamadığı için. Doğum günlerinde elini tutamadığı için. Bir bisiklet alamadığı için. Sonra şu satırlar geliyordu: “Oğlum, anneni suçlama. Biz yoksulluğun altında ezildik. Ben bedenimi kaybettim, o da insanların gözündeki yerini kaybetmekten korktu. Ama sen sakın bir insanı parasıyla ölçme. Bir gün evlenirsen karının yanında dur. Çünkü ben annenin yanında durabilecek gücü kaybettiğimde ailemi de kaybettim.” Yasin mektubu masaya bıraktı. İki eliyle yüzünü kapattı. Otuz iki yaşında bir adam, babamın evinde, küçük bir çocuk gibi ağlıyordu. Ben yanına gitmedim. Çünkü o an ağladığı şey yalnızca babası değildi. Kendisinin dönüştüğü adamdı. Bir süre sonra başını kaldırdı. “Melek…” Bana baktı. “Ben babamın yaptığına inandığım şeyi sana yapmışım.” Cevap vermedim. “Annem seni kapının önüne koyarken yanında durmadım. Seni yalnız bıraktım.” “Evet,” dedim. “Beni affedebilir misin?” Gözlerim doldu. “Belki bir gün Yasin. Ama affetmek, aynı eve dönmek demek değil.” Başını eğdi. O akşam ilk kez itiraz etmedi. Üç gün sonra Şükran Hanım babamın evine geldi. Bu kez kürk yakalı paltosu yoktu. Üzerinde sade bir hırka, elinde küçük bir poşet vardı. Kapıyı ben açtım. “Babanla konuşmam lazım,” dedi. Onu avluya aldım. Babam yine ceviz ağacının altında oturuyordu. Şükran Hanım karşısına geçti. Bir süre hiç konuşmadılar. Sonra poşetten eski bir mendil çıkardı. Mendilin içinde birkaç altın bilezik vardı. “Bunları getiriyorum Ömer,” dedi. “O zaman ödeyemediklerimi…” Babam bileziklere bakmadı bile. “Ben senden para istemedim Şükran.” “Biliyorum.” “Peki neden getirdin?” Kayınvalidemin gözleri doldu. “Çünkü başka nasıl özür dilenir bilmiyorum.” Babam yavaşça ayağa kalktı. “Benden özür dilemene gerek yok.” Şükran Hanım şaşırdı. “Nasıl yani?” “Ben sana verdiğim ekmeğin hesabını otuz iki yıl önce kapattım. Özür dilemen gereken kişi burada.” Babam eliyle beni gösterdi. Kayınvalidem bana döndü. Hayatımda ilk kez gözlerini kaçırmadan yüzüme baktı. “Melek…” Sesi boğuldu. “Ben sana çok kötülük ettim.” Hiç konuşmadım. “Sen geldiğinde… oğlum seni sevdiğinde… senin aileni gördüğümde…” Durdu. Sonra ağlamaya başladı. “Ben kendimi gördüm.” Şaşırdım. “Ne demek istiyorsunuz?” “Senin babanın dükkânına her gidişimde kendimi dünyanın en değersiz insanı hissederdim. Sonra yıllar geçti. Oğullarım para kazandı. Güzel eve taşındık. İnsanlar bana saygı göstermeye başladı. O eski günlerin hiç yaşanmamış olmasını istedim.” Gözyaşlarını sildi. “Sen bizim aileye gelince babanın yüzünü her gördüğümde o sabahları hatırladım. Kucağımda aç çocukla kapısını çaldığım günleri… Ben de seni küçümseyerek geçmişimi susturabileceğimi sandım.” Ona uzun uzun baktım. “Geçmişinizden utanmanız benim suçum değildi.” “Biliyorum.” “Ben size ne yaptım Şükran Hanım? On yıl boyunca sofranızı kurdum. Hastalandığınızda başınızda bekledim. Bayramlarda herkese hizmet ettim. Bir kere bile size karşı sesimi yükseltmedim.” Şükran Hanım ağlamaya devam ediyordu. “Biliyorum kızım.” Başımı salladım. “Bana kızım demeyin. Kendi kızınız gibi görseydiniz beni sokağa koymazdınız.” O cümleden sonra avluda yalnızca rüzgârın sesi duyuldu. Kayınvalidem cebinden bir kâğıt çıkardı. Açtı. Boşanma protokolüydü. Gözlerimin önünde ikiye yırttı. “Bunu yaptırmamalıydım,” dedi. Sonra bilezikleri masaya bıraktı. “Bunlar da senin. Evlendiğiniz ilk yıllarda bozdurduğun altınların yerine almak istedim.” Bileziklere baktım. Yeni ve ağırdılar. Ama benim yıllar önce bozdurduğum ince bilezikler değildi. “Bunları alamam,” dedim. “Niye?” “Çünkü benim kaybettiğim şey altın değildi.” Şükran Hanım başını eğdi. “Biliyorum.” Babam usulca konuştu. “Bilmek başlangıçtır Şükran. Ama insan bildiğini davranışıyla göstermedikçe hiçbir şey değişmez.” Kayınvalidem bilezikleri geri aldı. Kapıya doğru yürüdü. Çıkmadan önce döndü. “Melek, beni affetmeni beklemiyorum. Ama artık sana kimsenin bakkal kızı diye hakaret etmesine izin vermeyeceğim.” Gözlerine baktım. “Ben bakkal kızı olmaktan hiç utanmadım Şükran Hanım.” Bir adım yaklaştım. “Utanması gereken, ekmeğini yediği insanı küçümseyenler.” Hiçbir şey söylemeden çıktı. Aradan bir ay geçti. Babam emekliliğine alışamamıştı. Her sabah altıda kalkıyor, dükkâna gidecekmiş gibi giyiniyordu. Bir gün onu eski dükkânın önünde buldum. Demir kepengin yanında durmuş, boş vitrine bakıyordu. “Özlüyor musun baba?” dedim. “Çok.” “Yeniden açalım mı?” Güldü. “Emekli oldum kızım. Artık senin yaşın kadar çalıştım.” “Sen çalışma. Ben çalışırım.” Bana şaşkınlıkla baktı. “Ne yapacaksın?” “Bu dükkânı yeniden açacağım. Ama eskisi gibi olmayacak.” İki hafta boyunca uğraştım. Rafları temizlettim. Duvarları boyattım. Eski teraziyi tamir ettirdim. İşletmenin adını değiştirmedim. Tabelaya yalnızca küçük bir cümle ekledim. ÖMER USTA’NIN BAKKALI “Bu dükkânda insanın değeri parasıyla ölçülmez.” Açılış sabahı bütün mahalle geldi. Babam kapının önünde durup tabelaya baktı. Gözleri doldu. “Kızım,” dedi, “ben sana dükkân bırakmak istemedim. Daha iyi bir hayatın olsun istedim.” Elini tuttum. “Sen bana dükkândan daha büyük bir şey bıraktın baba.” “Neymiş o?” “Başımı eğmeden yaşayabilmeyi.” O gün Ercan da geldi. Elinde yeni bir veresiye defteri vardı. Bana uzattı. “Bakkalın deftersiz olmaz,” dedi, gülerek. Babam hemen kaşlarını çattı. “Ercan!” Ağabeyim kahkaha attı. “Şaka baba! İçine stok hesabı yazacağız. Kimsenin borcunu değil.” Sonra bana sarıldı. “Ben parayı düşünürken babamın neyi koruduğunu unutmuşum Melek. Hakkını helal et.” Babam ikimize baktı. “Benim çocuklarım birbirinin yanında dursun. Başka servet istemem.” Yasin açılışa öğleden sonra geldi. Tek başınaydı. Elinde küçük bir çiçek vardı. Dükkâna girince bir süre etrafına baktı. “Çok güzel olmuş,” dedi. “Sağ ol.” Tezgâhın üzerine bir dosya bıraktı. Kalbim sıkıştı. “Bu ne?” “Senin hakkın.” Dosyayı açtım. İçinde bir mali müşavirin hazırladığı hesap dökümü vardı. Evliliğimizin ilk yıllarında yaptığım katkılar, iş için bozdurduğum altınlar ve benim adıma ayrılan para yazıyordu. Yasin konuştu. “Bu parayı verirsem her şey düzelir sanmıyorum. Ama sana ait olanı daha fazla elimde tutmak istemiyorum. Hukuken de haklarının korunması için avukatınla görüşebilirsin.” Dosyayı kapattım. “Teşekkür ederim.” Yasin derin bir nefes aldı. “Annem artık bizimle yaşamıyor.” Şaşırdım. “Nerede?” “Eski evine taşındı. Kendi istedi. Bana yıllarca herkesin hayatına karıştığını, sonunda hepimizi birbirimizden uzaklaştırdığını söyledi.” Başımı salladım. “Bunu anlaması iyi.” Yasin bana baktı. “Ben de başka bir şey anladım.” “Neyi?” “Babamın mektubunda yazdığı bir cümleyi her gün okuyorum. Karının yanında dur, demişti.” Gözleri doldu. “Ben senin yanında durmadım Melek. Seni sevdim ama seni koruyacak cesareti gösteremedim.” Dışarıda çocuklar koşuyordu. Dükkânın kapısı açılıp kapanıyor, eski zil her seferinde aynı sesi çıkarıyordu. Bir zamanlar bu adamın tek bir güzel sözüne bütün kırgınlıklarımı unuturdum. Artık unutmuyordum. “Yasin,” dedim, “ben seni yıllarca bekledim. Bir gün beni anlayacaksın diye. Bir gün annenin karşısında benim de insan olduğumu söyleyeceksin diye. Ama insan sevdiği kişiyi yalnızca kaybetmek üzereyken savunmamalı.” Başını eğdi. “Biliyorum.” “Ben boşanmak istiyorum.” Yüzü bir an gerildi. Sonra gözlerini kapattı. “Emin misin?” “Eminim.” Uzun süre konuşmadı. Sonra başını salladı. “Peki. Bu kez senin kararına saygı duyacağım.” Çiçeği tezgâhın üzerine bıraktı. Kapıya yürüdü. Tam çıkacakken döndü. “Melek?” “Efendim?” “Babanın o gün defteri yakarken söylediklerini unutmayacağım.” “Hangisini?” “Borç defteri yanar. Ayıp defteri yanmaz.” Gülümsedim. “Unutma Yasin. Ama o ayıbı ömür boyu taşımak zorunda da değilsin. Bir daha kimseye aynı şeyi yapma, yeter.” Yasin başını salladı. Ve çıktı. Bu kez arkasından koşmadım. Altı ay sonra boşanmamız kesinleşti. Hakkım olanları hukuki yoldan aldım. Ne fazlasını istedim ne de hakkımdan vazgeçtim. İlk kez kendi adıma bir banka hesabım, kendi yönettiğim bir dükkânım ve kimseye hesap vermeden yaşadığım bir evim vardı. Babam her sabah yine dükkâna geliyordu. Ama artık tezgâhın arkasına geçmiyordu. Kapının yanındaki sandalyesine oturuyor, çayını içiyor, gelenlerle sohbet ediyordu. Bir gün yaşlı bir kadın içeri girdi. Elinde küçük bir kese vardı. Babamı görünce gözleri doldu. “Ömer Usta,” dedi. “Beni hatırladın mı?” Babam dikkatle baktı. “Hatırlamaz olur muyum Fatma bacı?” Kadın keseden bir tomar para çıkardı. “Yirmi yıl önce eşim öldüğünde çocuklarım için senden alışveriş yapardım. Borcumu ödeyemedim. Defteri yaktığını duydum. Ama benim içim rahat etmedi.” Parayı tezgâha bıraktı. Babam ayağa kalktı. Parayı kadının eline geri koydu. “Fatma bacı, o defteri neden yaktığımı biliyor musun?” Kadın başını salladı. “Borçları sildin diye…” “Hayır,” dedi babam. “Sizin bana olan borcunuzu değil, benim sizden bir şey bekleme hakkımı sildim. O ekmekleri çocukların aç kalmasın diye verdim. Bugün senden para alırsam o günkü niyetimi bozarım.” Kadın ağlamaya başladı. “Peki ben ne yapayım Ömer Usta?” Babam gülümsedi. “Bir gün kapına aç biri gelirse doyur. Bana borcunu öyle öde.” Kadın parayı çantasına koydu. Babamın ellerini tuttu. “Allah senden razı olsun.” Kadın gittikten sonra babam bana döndü. “Gördün mü kızım? İnsan iyiliği bir yere yazarsa gün gelir hesabını da sorar. O yüzden iyiliği deftere değil, insanın kalbine yazacaksın.” O akşam kepengi indirirken cebimden eski, kenarları yanık sayfayı çıkardım. Hâlâ saklıyordum. Üzerinde Şükran Hanımın adı, üç yıl boyunca aldığı ekmekler, sütler, mamalar yazıyordu. Ve en altında babamın o cümlesi: “Ödemez. Ödetmeyin.” Sayfayı babama uzattım. “Baba, bunu ne yapayım?” Bir süre baktı. Sonra başını salladı. “Sakla kızım.” “Niye? Artık her şey bitti.” Babam gülümsedi. “Bir gün biri sana nereden geldiğini unutturmaya çalışırsa çıkar, bak. Ama kimseyi utandırmak için değil.” “Ne için?” “Kim olduğunu hatırlamak için.” Sayfayı yeniden katladım. Bu kez hırkamın cebine değil, dükkândaki eski tahta çekmeceye koydum. Yanına da küçük bir not bıraktım: “Babamın kırk yılda biriktirdiği servet bu çekmeceye sığmaz.” O sırada dışarıdan bir çocuk sesi geldi. “Abla, annem iki ekmek istedi ama paramız yarına kalmış…” Kapıyı açtım. Karşımda on yaşlarında, ayakkabılarının uçları eskimiş bir çocuk duruyordu. Avucunda birkaç bozuk para vardı. Bir an babama baktım. O da bana bakıyordu. Hiçbir şey söylemedi. Raflardan iki taze ekmek aldım. Bir de süt koydum poşete. Çocuğa uzattım. “Al bakalım.” Çocuk bozuk paraları uzattı. “Abla, süt istememiştik. Paramız yetmez.” Gülümsedim. “Süt benden.” “Annem kızar.” “Annen kızarsa Ömer Usta gönderdi dersin.” Çocuk sevinerek koştu. Babam gözlüğünü çıkardı. Gözlerini sildiğini gördüm. “Ne oldu baba?” dedim. Başını salladı. “Hiç kızım.” Sonra gülümsedi. “Dükkânı sana bırakmakla doğru yapmışım.” O akşam ışıkları kapatırken babamın kırk yıl önce açtığı dükkânın kapısında bir an durdum. Eskiden biri bana “bakkal kızı” dediğinde kendimi savunmaya çalışırdım. Şimdi o söz benim için bir unvandı. Çünkü ben, insanların açlığını borç saymayan bir adamın kızıydım. Kayınvalidemin yıllarca saklamaya çalıştığı geçmişi benim babamın merhametiyle ayakta kalmıştı. Ama babam bunu hiçbir zaman üstünlük saymamıştı. Şükran Hanım ise yıllarca başkalarını küçümseyerek kendisini yükseltebileceğini sanmış, sonunda oğlunun güvenini ve gelininin sevgisini kaybetmişti. Babam bana ne büyük bir miras bıraktığını belki hiç anlamadı. Ne bir apartman. Ne bir servet. Ne de bankada yüklü bir hesap. Sadece eski bir bakkal, yanmış bir defterden kurtarılmış tek bir sayfa ve ömür boyu unutmayacağım bir öğüt. O gece dükkânın kepengini indirirken tabelaya son kez baktım. ÖMER USTA’NIN BAKKALI. Ve kendi kendime fısıldadım: “İyi ki bakkal kızıyım.” Çünkü bazı insanlar zenginleşince geçmişini siler. Bazıları ise ömrü boyunca başkalarının borcunu siler. Babam ikinci türdendi. Ve ben artık bunun ne kadar büyük bir zenginlik olduğunu biliyordum. SON.
Copyright © 2015. All Rights Reserved.