Erdinç, eve gelmek istediğini söyledi. Kayınvalidem kabul etmedi. ‘Önce çocuklarının düzenli ihtiyaçlarını karşılamayı öğren. Belgin seni istemiyorsa zorla bu eve giremezsin.’ Telefonu kapattıktan sonra ellerinin titrediğini gördüm. ‘Oğluma inanmak istedim,’ dedi. ‘Ama torunlarımın gözlerine bakınca gerçeği artık görmezden gelemem.’ Ona neden beni doğrudan aramadığını sordum. Bir an durdu. ‘Çünkü seninle oğlum arasında kalmaktan korktum. Bu korku bizi de kandırılabilir yaptı.’
O gün ilk defa bütün faturaları, mesajları ve Erdinç'in gönderdiği son ses kaydını bir klasöre koyduk. Kayınvalidem, dolandırılmış olmasına öfkeleniyordu ama çocukların bunun hesabını ödememesi gerektiğini de biliyordu. ‘Bir avukata danışacağız,’ dedi. ‘Fakat kararları sen vereceksin.’ Bu sözleri duymak bana beklediğimden fazla güç verdi. On bir yıllık evlilik boyunca herkesin isteğine yetişmeye çalışırken kendi sesimi unutmuştum.
Pazartesi aile hukuku alanında çalışan bir avukatla görüştük. Boşanma, velayet ve çocuklar için nafaka taleplerini konuştuk. Avukat, Erdinç'in annesinden aldığı paranın ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini, gönderilen dekontlarla mesajların saklanmasının önemli olduğunu anlattı. Neriman, ‘Paramı geri alsam da almasam da artık yalanlarına ortak olmayacağım,’ dedi. Benim önceliğim, çocukların babaları tarafından bir daha boş vaatlerle oyalanmamasıydı.
Bir hafta sonra Erdinç eve geldi. Önceden belirlediğimiz saatte kapıyı açtım; Neriman da oradaydı. Çocuklar komşumuzdaydı. Erdinç, hediyelik iki oyuncakla içeri girerken her şeyin kısa bir özürle düzeleceğini düşünüyordu. ‘Bence hepimiz çok duygusal davrandık,’ dedi. Neriman oyuncaklara baktı. ‘Pelin'in en sevdiği kitabı, Toprak'ın hangi sınıfa başladığını biliyor musun?’ diye sordu. Erdinç cevap veremedi.
Sonra evrak dosyasını önüne koydum. ‘Çocuklarla görüşmek istiyorsan güvenilir, tutarlı ve onların iyiliğine uygun bir düzen kurulacak. Benimle evliymiş gibi davranmanı artık istemiyorum.’ Erdinç ilk kez savunmaya geçmek yerine yere baktı. Selen'le yaşadığı ilişkiden, işleri karıştırdığından söz etti. ‘Her şeyi batırdım,’ dedi. ‘Evet,’ diye karşılık verdim, ‘ama şimdi mesele bizim evliliğimiz değil, iki çocuğun hayatı.’
Görüşmeleri bir gecede normale dönmedi. Çocuklara uygun, önceden belirlenen saatlerle ve gerektiğinde uzman görüşüyle ilerledik. Erdinç ilk iki görüşmeye zamanında geldi; üçüncüsünü iptal etmek istediğinde bunun çocuklara nasıl açıklanacağını onun düşünmesini sağladım. Bir daha benim ağzımdan ‘Baban çok meşgul’ cümlesi çıkmadı. Pelin'e ve Toprak'a yaşlarına uygun doğruları söyledim: Babalarının ayrı yaşadığını, bunun onların davranışlarıyla ilgisi olmadığını, yetişkinlerin kendi kararlarından sorumlu olduğunu anlattım.
Neriman da değişti. Eskiden konuşmalarımız hep oğlunun ne kadar başarılı olduğu etrafında dönerdi. Artık çocukların okul gösterilerine geliyordu, benim vardiyam uzadığında yanlarında oturuyordu. Bir akşam mutfakta birlikte bulaşıkları kaldırırken ‘Seni koruduğumu sanarak oğlumu korumuşum,’ dedi. ‘Bunu telafi etmeye çalışıyorum.’ Başımı salladım. ‘Beni kurtarmanız gerekmiyor. Bizi gerçekten görmeniz yeterli.’
Aylar içinde hukuki süreç ilerledi. Çocukların bakımına ilişkin sorumluluklar yazılı ve uygulanabilir bir düzene bağlandı; evliliğimiz de resmen sona erdi. Erdinç'in annesinden aldığı paraya ilişkin anlaşmazlık ise ayrı biçimde ele alındı. Herkesin yaptığının sonucuyla yüzleşmesi gerekiyordu. Bir pazar kahvaltısında Pelin sandalyenin üzerinde doğrulup ‘Babaanne, artık babamın nerede olduğunu saklamıyoruz, değil mi?’ diye sordu. Neriman elini onun elinin üstüne koydu. ‘Hayır yavrum,’ dedi. ‘Bu evde artık gerçeği saklamayacağız.’
Bir akşam okuldan dönen Pelin, çantasından çizdiği bir resim çıkardı. Resimde üçümüzün yanında Neriman da vardı. Dört kişiyi aynı çatının altında, kapısı açık bir evin önünde çizmişti. ‘Babamı neden çizmedin?’ diye sormadım. Onun yerine ‘Resmindeki insanlar ne yapıyor?’ dedim. Pelin ‘Kimse yalan söylemiyor,’ diye karşılık verdi. O an çocukların yetişkinlerin sakladığını sandığımız şeyleri ne kadar iyi sezdiğini anladım. Resmi buzdolabına astık. Neriman da ertesi gün gelip yanına küçük bir not bıraktı: ‘Sözümüz söz.’
Toprak içinse değişim daha yavaştı. Bazen babasıyla görüşme gününden önce heyecanlanıyor, bazen gideceği zaman ayakkabılarını giymek istemiyordu. Bir çocuk psikoloğundan destek aldık. Uzman bize onun duygularını hemen düzeltmeye çalışmak yerine dinlememizi önerdi. ‘Özlemek de kızmak da mümkün,’ dedim bir gün Toprak'a. ‘İkisini aynı anda hissedebilirsin.’ Beni uzun süre süzdü, sonra kucağıma oturdu. Bu kadar basit bir cümlenin onun yükünü biraz hafifletmesine şaşırdım.
Ben de yeniden plan yapmaya başladım. Akşamları geç saatlere kadar çalışmak zorunda kalmadığım bir işe geçebilmek için meslek içi eğitime kaydoldum. Neriman çocukları birkaç saatliğine yanında tutmayı teklif ettiğinde önce çekindim. Ardından yardım kabul etmenin zayıflık değil, güven duygusuyla ilgili olduğunu düşündüm. Kursu bitirdiğim gün Pelin ile Toprak küçük bir kâğıda ‘Annemiz başardı’ yazmışlardı. Bu kez gözyaşlarımı saklamadım.
Kapının yanındaki askılık hâlâ aynı yerdeydi. Üç çift ayakkabının yanına Neriman'ın misafir terlikleri eklenmişti. Erdinç'in montu geri gelmemişti. Ama ben o boşluğa bakarken artık terk edilmiş bir hayat görmüyordum. Çocuklarımın korkmadan soru sorabildiği, benim de cevap vermekten kaçmadığım yeni bir ev görüyordum. Kayınvalidemin o sabah taşıdığı yanlış hediyeleri bir ihtiyaç merkezine bağışladık. Geriye kalan en değerli şey, aynı kapıdan içeri giren bir kadının gerçeği öğrendikten sonra arkasını dönüp gitmemesiydi.