Oğlum Üniversite Sınavına Hazırlansın Diye
BÖLÜM 3 Telefonu elime aldığımda parmaklarım titriyordu. Mert’in mesajı yalnızca iki cümleydi. “Sınav seneye de var anne. Anneannem seneye olmayabilir.” Mesajı birkaç defa okudum. Sonra oğlumu aradım. Telefon çaldı, çaldı. Açmadı. İkinci aramamda cevap verdi. Arka planda motor sesi ve insanların konuşmaları duyuluyordu. — Mert, neredesin oğlum? — Otobüsteyim anne. — Ne otobüsü? Bugün sınavın var! — Köye gidiyorum. Mutfak tezgâhına tutundum. — Mert, doktor daha yeni ayağa kalkmana izin verdi. Sen ne yapıyorsun? — Anneannemi almaya gidiyorum. — Ben alacaktım onu! Oğlum bir süre sustu. Sonra alçak sesle konuştu. — Ne zaman anne? Cevap veremedim. — Yedi ay bekledi. Sonra köye gönderdiniz. Orada sobası bile yanmıyor. Daha ne kadar bekleyecek? — Mert, lütfen geri dön. Ben şimdi arabayla geliyorum. — Ben ilk otobüse bindim anne. Birazdan varacağız. — Ama sınavın… Sözümü kesti. — Anne, sınava yetişmeye çalışırsam anneannemi yine yalnız bırakmış olacağım. Telefon kapandı. Elimde telefonla mutfağın ortasında kaldım. Mert’in kahvaltısı masadaydı. Yumurtası soğumuştu. Çayı içilmemişti. Aylardır onun geleceğini kurtardığımızı sanıyorduk. Oysa oğlum, kendi geleceği için önemli olan bir sabahı anneannesinin yanında geçirmek üzere yola çıkmıştı. Hakan yatak odasından çıktığında beni mutfakta buldu. — Mert nerede? Saat kaç oldu, farkında mısın? Telefonumu uzattım. Mesajı okudu. Yüzündeki ifade bir anda değişti. — Bu çocuk ne yaptığının farkında mı? — Köye gitmiş. — Bugün YKS var, Filiz! Bugün! Sesini yükseltti. — İki yıldır dershaneye para ödüyoruz. Kaç tane deneme sınavına girdiğini biliyor musun? Şimdi kalkmış otobüse binmiş! — Biliyorum Hakan. — Biliyorsan neden burada duruyorsun? Ara, hemen geri dönsün! — Aradım. — Ne dedi? — Anneannesini almaya gittiğini söyledi. Hakan iki elini başına götürdü. — Bir yaşlı kadın yüzünden çocuğun geleceğiyle oynanır mı? O cümleyi duyunca yüzüne baktım. Birkaç gün önce ben de neredeyse aynı şeyi düşünmüştüm. Annemin öksürüğü Mert’in uykusunu bölüyordu. Annemin odası Mert’e lazımdı. Annemin evde bulunması sınava hazırlanan çocuğumuz için sorun oluyordu. Her olayın sonunda aynı kişiden vazgeçiyorduk. Annemden. — Hakan, dedim. Mert’in neden zatürre olduğunu biliyor musun? — Doktor söyledi işte, hastalandı. — Yedi ay boyunca geceleri balkonda yatmış. Kaşlarını çattı. — Kim? — Mert. Ona Gülsüm teyzenin anlattıklarını söyledim. Yedek anahtarı, gece saat birde yapılan yer değişikliklerini, sabah altıda anneannemin yeniden balkona yatırılmasını… Hakan sessizce dinledi. Sonra: — Neden bize söylememiş? diye sordu. — Çünkü sen anneannesi yüzünden sınavı kazanamazsa onu huzurevine göndereceğimizi söylemişsin. Hakan gözlerini kaçırdı. — Korkutmak için söyledim. — Oğlumuz korkmuş işte. Bir süre birbirimize baktık. Ardından çantamı aldım. — Nereye gidiyorsun? — Annemle oğlumu almaya. — Filiz, önce şu sınav meselesini halledelim. Kapının önünde durdum. — Sınav bugün bitmeden yetişemeyebiliriz. Ama annemin orada geçireceği bir gece daha var. Ben artık onu yalnız bırakmayacağım. Hakan cevap vermedi. Ben de arabaya bindim. Bursa’dan Keles tarafındaki köyümüze giderken yol boyunca Mert’in çocukluğunu düşündüm. Küçükken anneannesi bize geldiğinde onun yanından ayrılmazdı. Saniye annem, Mert’in sevdiği patatesli böreği yapardı. Oğlum okuldan döndüğünde ilk önce mutfağa koşardı. — Anneanne, bana ayırdın mı? Annem de gülerek: — Senin payını kimseye yedirmem ben, derdi. Mert büyüdükçe anneannesiyle ilişkisi değişmemişti. Ama ben bunu fark etmeyecek kadar sınava odaklanmıştım. Deneme sınavından kaç net yaptığına bakıyordum. Kaç saat çalıştığını soruyordum. Telefonunu ne kadar kullandığını takip ediyordum. Ne zaman yattığını, ne zaman uyandığını bile kontrol ediyordum. Ama gecenin birinde yatağından kalkıp seksen yaşındaki anneannesini sıcak bir odaya taşıdığını bilmiyordum. Direksiyon başında ilk defa kendime şu soruyu sordum: Ben oğluma gerçekten ne öğretmiştim? İyi bir üniversiteye girmenin her şeyden önemli olduğunu mu? Yoksa bir insanın sıkıntısını görmezden gelmenin normal olduğunu mu? Cevabı düşünmek istemiyordum. Çünkü annemi balkona yatıran kişi bendim. Kapıyı kilitleyen de bendim. Köye vardığımda saat onu biraz geçiyordu. Annemin evinin önünde Mert’in çantasını gördüm. Kapı aralıktı. İçeri girdiğimde küçük elektrikli ısıtıcının sesi duyuluyordu. Annemle oğlum odanın bir köşesinde yan yana oturuyordu. Mert, ısıtıcıyı önlerine koymuştu. Annesinin eski battaniyesini anneannesinin dizlerine örtmüştü. Annem elinde bir bardak çay tutuyordu. Beni görünce gülümsedi. — Filiz, geldin mi kızım? Bir adım attım. — Geldim anne. — Bak, Mert de gelmiş. Bana soba gibi bir şey getirmiş. Oğlum başını kaldırdı. Yüzü hâlâ solgundu. Hastalıktan sonra iyice zayıflamıştı. Yanına gittim. — İyi misin? — İyiyim anne. Alnına dokundum. — Üşüdün mü? — Hayır. Sonra anneme döndüm. Elleri soğuktu. — Anne, dün gece nasıl uyudun? — İyiydim kızım. Evin içindeki soğuğa baktım. Duvarda eski bir takvim asılıydı. Mutfak tezgâhının üzerindeki çaydanlık boştu. Sobanın yanında yakacak birkaç parça odun vardı ama soba kurulmamıştı. Annem yine aynı şeyi söyledi: — Ben iyiyim. Bu cümleyi yıllardır ne kadar kolay kabul ettiğimi düşündüm. Annem üşüse de iyiydi. Yorulsa da iyiydi. Yalnız kalsa da iyiydi. Yeter ki biz kendi düzenimizi değiştirmeyelim. Mert dışarı çıkıp arabadan birkaç eşya getirdi. Geri döndüğünde kapıyı kapatıp yanıma oturdu. — Anne, bana kızgın mısın? Başımı salladım. — Hayır oğlum. — Sınava gitmediğim için babam çok kızacak. — Biliyorum. Mert ellerine baktı. — Ben aslında sınava girmek istiyordum. Bu sözleri duyunca ona döndüm. — Biliyorum yavrum. — Çok çalıştım. Tıp fakültesini hâlâ istiyorum. — O zaman neden bana haber vermeden gittin? Bir süre sustu. — Çünkü haber verseydim beni durduracaktınız. Haklıydı. Sabah bana planını söyleseydi önce sınava girmesini isterdim. Sonra anneannesine gidebileceğimizi söylerdim. Belki yine ertelerdim. Mert devam etti: — Anneannem balkonda yatmaya başladığı ilk gece uyuyamadım. Başını kaldırıp annesine baktı. — Onun öksürdüğünü duydum. Kapıyı açmak istedim ama kilitliydi. — Bana neden gelmedin? — Geldim anne. Hatırlamıyor musun? Balkon soğuk, anneannem orada yatmasın dedim. Hatırlıyordum. Ama o gece oğluma ne cevap verdiğimi de hatırlıyordum. “Sınavına bak Mert. Biz büyükler hallederiz.” Mert konuşmaya devam etti: — İlk birkaç gece anneannemin üstüne battaniye örttüm. Sonra anahtar yaptırdım. Saat bir gibi sizin uyuduğunuzdan emin oluyordum. — Peki anneannen? — Onu uyandırıp odama götürüyordum. İlk zamanlar istemedi. “Annen kızar” dedi. Boğazım düğümlendi. — Sen ne söyledin? — Senin izin verdiğini söyledim. Mert gözlerini kaldırdı. — Yalan söyledim anne. Biliyorum. Ama başka türlü gelmiyordu. O an annem mutfak tarafından seslendi. — Mert, çay ister misin yavrum? — Birazdan anneanne! Oğlumun yüzüne baktım. On sekiz yaşındaydı. Yedi ay boyunca kendi evinde gizlice anneannesini korumaya çalışmıştı. Üstelik her sabah yeniden balkona dönmesine yardım etmek zorunda kalmıştı. — Sabah altıda neden yer değiştiriyordunuz? diye sordum. — Babam uyanmadan önce anneannemi yerine götürüyordum. O da senin onu gece içeri aldığını sanıyordu. — Sen ne yapıyordun? — Balkonda biraz uyuyordum. Sonra okul için kalkıyordum. — Neden kendini bu kadar yordun? Mert uzun süre cevap vermedi. Sonunda: — Çünkü başka kimse bir şey yapmıyordu anne, dedi. O cümleye karşı söyleyebileceğim hiçbir şey yoktu. Öğlene doğru anneme köyden ayrılacağımızı söyledim. — Anne, artık benimle yaşayacaksın. Annem şaşırdı. — Sizin evde mi? — Evet. — Mert’in dersi ne olacak? Bu soruyu duyunca Mert başını çevirdi. — Ben hallederim anneanne. Annem ona gülümsedi. — Sen dersine iyi çalış yavrum. Doktor olacaksın. Mert dizlerinin üzerine çöktü. — İnşallah anneanne. Annem elini başına koydu. — Allah gönlüne göre versin. Ben ikisini izlerken gözlerimi silemedim. Mert sınavını kaçırmıştı. Bunun ne kadar büyük bir karar olduğunu biliyordum. Bir yıl daha hazırlanması gerekebilirdi. Belki istediği bölüme girmek için çok daha fazla çalışacaktı. Onun kararını düşünmeden verilmiş güzel bir fedakârlık gibi göstermeye hakkım yoktu. Ama o kararı vermek zorunda hissetmesine neden olan şartları da ben yaratmıştım. Oğluma yaklaştım. — Mert, bugün olanları değiştiremeyiz. Ama senin geleceğini bundan sonra beraber planlayacağız. — Babam kabul eder mi? — Babanla ben konuşacağım. Oğlum başını salladı. Sonra annemin eşyalarını toplamaya başladık. Annem eski dolabından iki hırka ve birkaç başörtüsü seçti. Bir elbisesini katlayıp çantaya koyarken bana baktı. — Kızım, ben sizde fazla kalmayayım. Rahatsız olursunuz. Bu defa cevap vermeden önce düşündüm. Eskiden hemen “Yok anne, ne rahatsızlığı” derdim. Sonra birkaç hafta içinde ondan rahatsız olduğumuzu belli eden davranışlar yapardım. Bu yüzden yalnızca şunu söyledim: — Anne, evimizin düzenini değiştireceğiz. Senin için de yer olacak. Annem tam anlamamış gibi baktı. Yine de çantasını kapattı. Dönüş yolunda Nurten ablamı aradım. — Anne benimle geliyor, dedim. — İyi yapıyorsun Filiz. — Ablacığım, sana da kızmıştım. O gün annemi kabul etmedin diye. Nurten bir süre sustu. — Filiz, annem bana yük olur diye kapıdan çevirmedim. Onu senin yaptığın şeyin devamı gibi bir oradan bir buraya taşımanı istemedim. — Ama köyde yalnız kaldı. — Biliyorum. Bunun için benim de içim rahat değil. — Keşke ikimiz oturup düzgünce konuşsaydık. — Keşke. Ablam derin bir nefes aldı. — Annemin bakımı kolay olmayacak. Bunu biliyorsun değil mi? — Biliyorum. — O zaman ikimiz paylaşalım. Sen her şeyi tek başına yapmaya çalışma. İlk defa annem için konuşurken birimizin onu alıp diğerimizin kurtulmaya çalıştığı bir düzen kurmuyorduk. Kimin ne zaman yardım edebileceğini, doktor kontrollerini, annemin ihtiyaçlarını konuşmaya başladık. Telefonu kapattığımda annem arka koltukta uyuyordu. Mert de yanında oturmuş, başını cama yaslamıştı. Arada bir anneannesinin battaniyesini düzeltiyordu. Eve geldiğimizde Hakan kapıyı açtı. Önce Mert’e baktı. — Sınava girmedin. Oğlum başını eğdi. — Girmedim baba. — İki yıllık emeğin ne olacak? — Yeniden çalışacağım. Hakan ellerini beline koydu. — Her şey bu kadar kolay mı sanıyorsun? Araya girdim. — Hakan, şimdi tartışmayalım. Anneyi içeri alalım. Annem kapıda duruyordu. — Hakan oğlum, hoş geldik. Hakan’ın yüzü değişti. Bir an ne söyleyeceğini bilemedi. Sonra annemin çantasını aldı. — Hoş geldin Saniye anne. Onu salona götürdük. Annem koltuğa oturunca etrafına bakındı. — Ben nerede yatacağım kızım? Mert hemen cevap verdi. — Benim odamda anneanne. Hakan oğluna döndü. — Sen nerede yatacaksın? — Eski odamda. Çalışma masamı da oraya geri taşırım. Hakan bir şey söylemedi. Ben annemin elini tuttum. — Bu defa sıcak odada yatacaksın anne. Gülümsedi. — Allah razı olsun kızım. Yüzümü çevirdim. Çünkü o gün, bu teşekkürün ağırlığını ilk kez gerçekten hissediyordum. Akşam annem erkenden uyudu. Mert odasına geçti. Hakan’la mutfakta baş başa kaldık. Çaydanlıktan iki bardak çay doldurdum. Hakan bardağını eline almadı. — Filiz, sen bu işin nasıl yürüyeceğini düşündün mü? — Düşündüm. — Annen burada sürekli kalacak mı? — Evet. — Mert’in çalışma düzeni ne olacak? — Kendisiyle konuşacağız. Gerekirse başka bir masa alırız. Sessiz çalışabileceği bir yer ayarlarız. Hakan başını salladı. — Ben yalnızca onun iyiliğini istedim. Ona baktım. — Ben de öyle. — Ama şimdi sınava girmedi. — Evet. — Bunun sorumlusu kim? Bir süre sustum. Sonra: — Benim de sorumluluğum var, Hakan. Senin de. Yüzünü çevirdi. — Her şeyi benim üzerime yıkma. — Yıkmıyorum. Sandalyemi yaklaştırdım. — Annemi balkona ben yatırdım. Kapısını ben kilitledim. Senin söylediklerini kabul eden bendim. Oğlumuzun neden geceleri yorgun olduğunu fark etmedim. Hakan sessizce dinliyordu. — Ama sen de Mert’e anneannesini huzurevine göndereceğini söyledin. O da buna inanmış. — Öfkeyle söyledim. — On sekiz yaşındaki oğlumuz bunu tehdit olarak duymuş. Yedi ay kimseye söylemeden annesini korumaya çalışmasının sebebi bu. Hakan çay bardağını masaya bıraktı. — Ben Mert’in bu kadar ileri gideceğini düşünmedim. — Ben de düşünmedim. Uzun süre sessiz kaldık. Sonunda Hakan: — Sınavını kaçırması doğru muydu sence? diye sordu. Soruyu hemen cevaplamadım. — Bir anne olarak geleceği için üzülüyorum, dedim. Ama neden o kararı verdiğini artık anlıyorum. Hakan başını eğdi. O gece aramızdaki bütün sorunlar çözülmedi. Sınavla ilgili tartışmalarımız da bitmedi. Ama annemin yeniden balkona çıkması gerektiğini bir daha söylemedi. Sonraki haftalarda evimizde alışkanlıklarımız değişti. Mert eski odasına taşındı. Masası küçüktü. Kitaplarının bir kısmını rafa, diğerlerini yatağın yanındaki kutulara koydu. Bir gün içeri girdiğimde ders çalışıyordu. Kapıyı hafifçe tıklattım. — Rahatsız ediyor muyum? — Hayır anne, gel. Masanın üzerine bir tabak meyve bıraktım. — Biraz ara ver istersen. Mert kalemini bıraktı. — Anne, sen hâlâ o gün için kendini mi suçluyorsun? Bir sandalyeye oturdum. — Evet. — Ben kendi kararımı verdim. — Biliyorum. — Ama bunu yapmak zorunda kalmak istemezdim. Başımı salladım. — Ben de seni o duruma düşürmüş olmak istemezdim. Mert elindeki kalemle oynadı. — Anneanne artık burada kalacak, değil mi? — Kalacak. — Bir daha balkonda yatmayacak? — Hayır. Oğlum yüzüme baktı. — Tamam o zaman. Söyleyecek başka bir şey bulamadım. Çünkü onun için en önemli cevap buydu. Annemin gündelik hayatı da yavaş yavaş düzene girdi. Sabahları birlikte kahvaltı yapıyorduk. Bazen çocukluğumdan söz ediyordu. Bazen benim kim olduğumu unutuyor, bana kendi annesinin adını söylüyordu. Bir gün elindeki çorabı katlarken: — Benim Filiz nerede? diye sordu. Karşısına oturdum. — Buradayım anne. Yüzüme uzun uzun baktı. Sonra gülümsedi. — Sen de ona çok benziyorsun. Elini tuttum. Bu defa ona kendimi tekrar tekrar anlatmaya çalışmadım. Birlikte oturduk. Nurten ablam haftada birkaç gün uğramaya başladı. Annemin eski yemeklerinden yapıyor, bazen de yanında kalıyordu. Mert ise anneannesinin ilaç saatlerini telefonuna kaydetmişti. Bir akşam sofrada Hakan’a: — Baba, anneanneye su verir misin? dedi. Hakan su bardağını doldurup anneme uzattı. — Buyur Saniye anne. Annem gülümsedi. — Allah razı olsun oğlum. Hakan başını eğdi. O anda ne düşündüğünü bilmiyordum. Ama ilk kez evimizdeki herkes, annemin varlığını ortadan kaldırılması gereken bir sorun gibi görmeden onunla aynı sofrada oturuyordu. Aylar geçti. Havalar yeniden soğumaya başladığında annemin odasının kaloriferini kontrol ettirdim. Penceresine kalın bir perde astım. Dolabına kışlık hırkalarını yerleştirdim. Bir akşam eski cam balkona çıktım. Yedi ay boyunca annemin yattığı yatağın bulunduğu yere baktım. Çamaşır makinesi hâlâ oradaydı. Tüpü başka bir yere kaldırmıştık. Camların kenarından soğuk hava giriyordu. Yere oturdum. Annemin her gece nasıl hissettiğini gerçekten bilemezdim. Çünkü o zamanlar yanına oturup sormamıştım. Kapıyı kapattığımda içeri girmek isteyip istemediğini bile dinlememiştim. O kış kendime balkonda yatacak bir yer hazırladım. Hakan buna karşı çıktı. — Filiz, neden kendine bunu yapıyorsun? — Bir süre burada kalmak istiyorum. — Annenin yaşadıklarını böyle değiştiremezsin. — Biliyorum. Gerçekten biliyordum. Benim birkaç gece üşümem, annemin yedi ayını geri getirmeyecekti. Mert’in kaçırdığı sınavı da değiştirmeyecekti. Ama o balkon artık evimizin kullanmadığımız bir köşesi değildi. Orada yaptığım şeyi unutmak istemiyordum. Kendime sıcak örtüler hazırladım. Kapıyı açık bırakabileceğim şekilde düzenledim. Kimseye bunu anlatmadım. Komşular görsün diye yapmadım. Benden özür dilemelerini de beklemedim. O kış balkonda yatan bendim. Ve kapı hiçbir zaman kilitlenmedi. İstediğim anda içeri girebiliyordum. Annemin sahip olmadığı şey tam da buydu. Bir gece uyuyamadım. İçeri geçip annemin odasının kapısını araladım. Mert de uyanıktı. Anneannesinin başucunda oturuyordu. Beni görünce fısıldadı: — Anne, anneannem su istedi. Verdim. Şimdi uyuyor. Yanına yaklaştım. — Sen neden uyumadın? — Biraz ders çalışıyordum. Yatağa baktım. Annemin yüzü sakindi. Mert battaniyesini düzeltti. — Anne, artık geceleri onu buraya taşımama gerek yok. Bu sözleri duyunca gözlerim doldu. Elimi oğlumun omzuna koydum. — Hayır yavrum. Artık gerek yok. Oğlum odasına döndü. Ben bir süre annemin yanında oturdum. Sonra sessizce kalktım. Tam kapıdan çıkarken annem seslendi. — Filiz? Hemen geri döndüm. — Buradayım anne. — Üşüme kızım. Bir an durdum. — Üşümüyorum anne. Gözlerini kapattı. Ben ise kapının yanında uzun süre kaldım. Şimdi Mert yeniden sınava hazırlanıyor. Eski çalışma masasında oturuyor. Bazen yoruluyor, bazen derslerine ara veriyor. Hâlâ doktor olmak istiyor. O yıl sınava girmemiş olmasının sonuçlarını hep birlikte yaşıyoruz. Ama artık ona yalnızca kaç soru çözdüğünü sormuyorum. Uyuyup uyumadığını, kendini nasıl hissettiğini de soruyorum. Hakan’la aramızda hâlâ zaman zaman anlaşmazlıklar oluyor. Annemin bakımı kolay değil. Bazen bütün gece uyanık kalıyor. Bazen aynı soruyu on dakika içinde beş defa soruyor. Bazen yemek yemek istemiyor. Ben de yoruluyorum. Eskiden böyle anlarda annemin bizim hayatımızı zorlaştırdığını düşünürdüm. Şimdi ise onun da ne kadar zorlandığını fark etmeye çalışıyorum. Bir insan yaşlanınca yalnızca yardım almaya başlamıyor. Alıştığı birçok şeyi kaybediyor. Kendi evini, günlük düzenini, bazen en yakınlarının yüzünü bile. Annem bütün bunları yaşarken benden çok büyük bir şey istememişti. Sadece geceleri sıcak bir yerde uyumak istemişti. Bunu ona vermek için oğlumun gizlice anahtar yaptırması gerekmişti. Bazen bu gerçeği düşündüğümde hâlâ yüzüm kızarıyor. Bu sabah annem kahvaltıdan sonra elimi tuttu. Parmakları eskisi kadar güçlü değil. Avucumu iki elinin arasına aldı. — Allah razı olsun senden kızım. Gülümsedim. — Neden anne? — Dün gece beni içeri aldın. Hiç üşümedim. Bir zamanlar bu sözleri duyduğumda gözlerimi devirirdim. Annemin bunadığını düşünürdüm. Şimdi aynı cümleyi her duyduğumda oğlumun gece saat birde balkon kapısını açışını hatırlıyorum. Anneannesini uyandırıp odasına götürmesini… Onu kendi yatağına yatırıp kendisinin soğuk balkona çıkmasını… Ve anneme söylediği o küçük yalanı: “Annem izin verdi anneanne.” Yedi ay boyunca annem, oğlumun merhameti için bana teşekkür etmiş. Ben ise bunun farkında bile olmamışım. Bu sabah elini bırakmadım. — Rahat uyudun mu anne? — Uyudum kızım. Sıcacıktı. — İyi. Annem yanağıma dokundu. — Sen iyi bir kızsın Filiz. Gözlerim doldu. — Her zaman değildim anne. Söylediklerimi tam anlamadı. Başımı okşadı. — Sen benim kızımsın. Sonra kahvaltı tabağına döndü. Bir parça ekmek aldı, üzerine peynir koydu. Ben de karşısına oturdum. Artık annemin her şeyi hatırlamasını beklemiyorum. Beni affettiğini söylemesini de istemiyorum. Onun bu evde güvende olması, istediği zaman kapısını açabilmesi ve kendisini bir yük gibi hissetmemesi için elimden geleni yapıyorum. Geçmişi değiştiremiyorum. Ama bugün ne yapacağımı seçebiliyorum. Annem her sabah hâlâ elimi tutup teşekkür ediyor. Bu kış ilk defa o teşekkürü hak ediyorum. Sizce Mert, anneannesini yalnız bırakmamak için üniversite sınavına girmeyerek doğru mu yaptı; yoksa annesinin yıllardır yaptığı yanlışı düzeltmek, on sekiz yaşındaki bir gencin kendi geleceğinden vazgeçmesini gerektirmemeli miydi?