Babam otuz yıl sonra Almanya’dan temelli döndü
“Evet. Benim oğlum.” Kadir sandalyesine geri çöktü. Otuz yıldır ağzından babam hakkında kötü bir kelime çıkmamıştı. Şimdi fotoğrafa bakıyor, sanki daha önce hiç görmediği bir adamla aynı odada oturuyordu. Ama o akşamın en büyük yalanı henüz ortaya çıkmamıştı. Annem mavi kutuyu önüne çekti. “Hamdi,” dedi. “Ben sana geçen ay dönüş biletini alırken ne söyledim?” Babam başını öne eğdi. “Hatırlamıyorum.” “Hatırlıyorsun.” Annem kutudan bir dosya çıkardı. “Telefonla konuştuk. Sana artık para gönderemeyeceğimi söyledim. Sen de Köln’de kalacak yerin kalmadığını, hastalandığını, sokakta kalacağını söyledin.” Babam yüzünü buruşturdu. “Hastayım zaten.” Annem onu dinlemedi. “Ben de dönüş biletini aldım. Ama bir şart koydum.” Kadir kafasını kaldırdı. “Ne şartı?” “Çocuklara her şeyi anlatacaktı. Kapıdan girmeden önce. Otuz yıllık bütün yalanları.” Annem babama döndü. “Sen ne yaptın Hamdi?” Babamın gözleri doldu. “Ben korktum.” “Ne yaptın?” diye tekrarladı annem. Babam bana baktı. “Sevgül beni havalimanından aldı. O kadar sevindi ki… Söyleyemedim.” Annemin sesi titredi. “Hayır Hamdi. Sadece söylemedin değil. Yolda ona yine fabrikada nasıl çalıştığını anlattın. Eve gelince beni herkesin önünde kötü kadın yaptın. Çocuklarımı yine bana karşı çevirdin.” Babam ağlamaya başladı. Eskiden babamın gözyaşlarını görünce içim parçalanırdı. Bu kez hiçbir şey hissetmedim. Çünkü gözüm masanın üzerindeki son deftere takılmıştı. O defterin içinde annemin benim için tuttuğu bir sayfa vardı. “Sevgül – üniversite harcı.” Altında bir başka satır: “Sevgül – yurda gitmesin, yol parası.” Bir başkası: “Sevgül – düğün için biriktirilen.” Hepsinin karşısında annemin el yazısıyla rakamlar. Ben üniversiteyi kazanmıştım. Ama evden uzak bir şehirde okuyacaktım. O yıl annem bana babamın para gönderemediğini, okul masraflarını karşılayamayacağını söylemişti. Ben de kayıt yaptırmamış, bir yıl sonra evlenmiştim. Yıllarca buna içerlemiştim. “Demek bana üniversite için de para biriktirdin,” dedim. Annem gözlerini kaçırdı. “Az bir şeydi.” “Peki neden okuyamadım?” Annem cevap vermeden babam yerinden doğruldu. “Nazmiye, yeter. O meseleye girme.” İşte o anda anladım. Annemin sustuğu başka şeyler de vardı. “Anne?” Annemin elleri dizlerinde birleşti. “Sen üniversiteyi kazandığın yaz, baban benden büyük bir para istedi,” dedi. “Almanya’da bir borç yüzünden mahkemelik olduğunu söyledi. Göndermezsem hapse girecekmiş.” “Ne kadar?” Annem cevap vermedi. “Ne kadar anne?” “Senin okulun için biriktirdiğim paranın hepsini.” Dizlerimin bağı çözüldü. Babamın yüzüne baktım. “Ben okuyamadım diye yıllarca kendimi suçladım.” Babam gözlerini kapattı. “Bilmiyordum kızım.” Annem birden ayağa kalktı. “Biliyordun!” Sesi öyle yükseldi ki hepimiz irkildik. “Sevgül’ün kazandığını biliyordun! Ben sana telefonda söyledim! ‘Kızımız öğretmen olacak Hamdi,’ dedim. Sen de ‘Bir yıl beklesin, ne olacak?’ dedin!” Babam başını eğdi. Ben o an ne ağlayabildim ne bağırabildim. Sadece düşündüm. Benim bir yıllık bekleyişim otuz yıla dönüşmüştü. Babamın bir yıllık bekleyişleri gibi. O gece Kadir babamı bizim eve götürmedi. Bana dönüp, “Bir pansiyon bulalım,” dedi. Babam kapıda durdu. “Ben sizin babanızım,” dedi. “Beni sokağa mı atacaksınız?” Kadir ona baktı. “Biz senin çocuklarınız baba. Sen bizi otuz yıl boyunca neyin içinde bıraktın?” Babam cevap vermedi. Kadir cebinden para çıkarıp masaya koydu. “Bu gece pansiyonda kalacaksın. Sonrasını kendin düşüneceksin.” Babam paraya baktı. “Beni annenize karşı doldurdunuz.” O anda annem, otuz yıl boyunca sustuğu bütün kelimeleri tek bir cümlede topladı. “Hamdi, ben çocuklarımı babasız büyütmemek için kendimi tükettim. Sen onları annesiz bırakmak için bir gün yetirdin.” Babam başını çevirdi. Ve ilk kez hiçbir şey söylemeden çıktı. Ertesi sabah annemin kapısını çaldığımda henüz güneş doğuyordu. Elimde ilaçları, yeni bir tüpün teslim fişini, ekmek ve peynir vardı. Annem kapıyı açtı. Gözleri şişmişti. Ama yüzünde alışık olmadığım bir sakinlik vardı. “Erzak getirdim,” dedim. Annem poşetlere baktı. “Sağ ol.” İçeri girip mutfağa bıraktım. Sonra döndüm, annemin ellerini tuttum. “Anne, sana yaptığımı hiçbir şey düzeltemez. Biliyorum.” Annem sustu. “Babamı kapıdan çevirdin diye sana bütün mahallenin önünde bağırdım. Sonra seni aç bırakmaya kalktım. Sen ise bizim aç kalmamamız için otuz yıl çalışmışsın.” Gözlerimden yaşlar akıyordu. “Benden hemen af dilemeni beklemiyorum. Ama bundan sonra senin anlattığın şeyi önce dinleyeceğim. Söz veriyorum.” Annem ellerini ellerimden çekmedi. “Ben senden her hafta erzak istemedim Sevgül,” dedi. “Kendin getiriyordun. Ben de geliyorsun diye seviniyordum.” Bu cümle kalbime en ağır vuran şey oldu. Annemin ekmekten çok bize ihtiyacı varmış. Ben bunu ancak ekmeğini kesince anlamıştım. Dizlerinin dibine oturdum. “Bir daha seni cezalandırmak için sevgimi geri çekmeyeceğim anne.” Annem uzun süre yüzüme baktı. Sonra elini başıma koydu. “Herkes hata yapar kızım,” dedi. “Mühim olan, hatayı babanın yaptığı gibi ömür boyu başkasına ödetmemek.” O sabah annemle birlikte çay bahçesine çıktım. Altmış altı yaşındaki kadının nasıl olup da bu kadar ağır sepeti taşıdığını ilk kez merak ettim. Sepeti sırtına bağlamasına izin vermedim. “Ben taşıyacağım,” dedim. Annem itiraz etti. “Belin ağrır.” Gülümsedim. “Seninki otuz yıldır ağrımadı mı?” Annem de hafifçe gülümsedi. İlk kez o sabah yüzündeki çizgilerin bir kısmı yumuşadı. Üç hafta sonra babam yeniden kapıya geldi. Bu kez elinde çikolata yoktu. Yanında bir avukat da yoktu. Sadece eski bir siyah çanta taşıyordu. Kadir İstanbul’dan gelmişti. Hepimiz annemin evindeydik. Babam içeri girmek için izin istedi. Annem kapıyı açtı ama kenara çekilmedi. “Ne için geldin Hamdi?” Babam başını eğdi. “Özür dilemeye.” “Benden mi?” “Hepinizden.” Annem bir süre düşündü. Sonra kapıyı açtı. Babam masaya oturdu. Çantasından birkaç belge çıkardı. Köln’deki sosyal yardım kayıtlarını, hastane evraklarını, eski iş sözleşmesini ve borçlarını gösterdi. Ford fabrikasında sadece beş yıl çalışmıştı. Sonra işten ayrılmıştı. Yıllarca düzensiz işlerde çalışmış, dönem dönem işsiz kalmıştı. Almanya’daki oğlu Lukas’la da uzun zamandır görüşmüyordu. Bize bir başka gerçeği daha anlattı. Dört yıl önce Alman partneri onu evden çıkarmıştı. Daha sonra bir süre bir tanıdığının yanında, son aylarda ise geçici barınma yerlerinde kalmıştı. Kendisine gönderilen paraların çoğunu borçlarına harcamıştı. “Bana niye gelmedin?” diye sordu Kadir. “Her şeyi dürüstçe anlatsaydın yardım ederdik.” Babam ellerini açtı. “Çünkü sizin gözünüzde iyi bir babaydım. Gerçeği öğrenirseniz o da kalmayacaktı.” Ben sordum. “Peki annemin gözünde neydin?” Babam başını kaldırmadı. Annem onun yerine cevap verdi. “Benim gözümde yıllardır gerçeği söylemeye korkan bir adamdı.” Babam ağlamaya başladı. Bu kez kimse onu susturmadı. Kimse sarılmadı. Ağlaması bitene kadar bekledik. Sonra Kadir konuştu. “Baba, sana bir şey soracağım. Dürüst cevap vereceksin.” Babam başını salladı. “Annem sana hiç para göndermeseydi, otuz yıl sonra yine döner miydin?” Babam uzun süre sustu. Öyle uzun sustu ki dışarıdan çay fabrikasının düdüğü duyuldu. Sonunda fısıldadı. “Bilmiyorum.” İşte bütün hikâyemizin en dürüst cevabı buydu. Kadir yüzünü pencereye çevirdi. Gözlerini sildi. Ben babama baktım. “Bundan sonra sana yalan söylemeyeceğiz,” dedim. “Seni hâlâ babamız olarak kabul ediyoruz. Ama annemizin hayatını bir kez daha senin için feda etmeyeceğiz.” Babam başını salladı. Annem masaya oturdu. “Hamdi,” dedi. “Ben seni affetmek zorunda değilim. Çocukların da değil. Ama senin kalan ömrünü kötülükle geçirmeni de istemiyorum.” Babam umutla ona baktı. “Yani kalabilir miyim?” Annem başını iki yana salladı. “Hayır.” Babamın yüzü düştü. “Bu evde otuz yıl boyunca ben çalıştım, ben tamir ettim, ben bekledim. Senin eve dönmen için çocuklarımı büyüttüm. Ama artık bu evde seni bekleyen kadın yok.” Babam gözlerini kapattı. Annem devam etti. “Bir odan olsun, işin gücün olsun. Çocukların seni görmek isterse görsün. Ben kimseyi engellemem. Ama bana bir daha otuz yılın hesabını kapatmam için çikolata kutusu getirme.” O gün babam çıktı. Bu kez kapıyı annem yüzüne kapatmadı. Babam kendi eliyle kapattı. Sonbahara doğru Kadir, babamın Çayeli’nde küçük bir oda kiralamasına yardım etti. Babamın geçmişteki sigorta kayıtları ve sosyal yardım hakları için gerekli başvurular yapıldı. Yaşına ve sağlığına uygun bir hayat kurabilmesi için destek olduk. Ama annemden para istemesine artık izin vermedik. Babam birkaç kez daha annemle görüşmek istedi. Annem kabul etmedi. Sonra bir gün babam, otuz bir defterin fotokopilerinin arasına koymam için bana bir mektup verdi. Üzerinde annemin adı yazıyordu. “Okumak isterse ver,” dedi. “İstemezse at.” Mektubu anneme götürdüm. Annem zarfı aldı, önlüğünün cebine koydu. Bir hafta sonra sordum. “Okudun mu?” “Okudum.” “Ne yazmış?” “Özür dilemiş.” “Affettin mi?” Annem çaydanlığa su koydu. “Sevgül,” dedi. “Birini affetmek, onunla yeniden aynı hayatı yaşamak demek değil.” Başka bir şey sormadım. Kış geldiğinde annemin evinin çatısını yaptırdık. Kadir yeni bir soba aldı. Ben mutfağı yenilettim. Orhan, bahçeye çıkan taş merdivenlerin kırık basamaklarını onardı. Ama annemin en çok sevindiği şey bunların hiçbiri değildi. Bir pazar sabahı kapısını çaldığımda oğlum da yanımdaydı. Elinde okuldan getirdiği küçük bir defter vardı. “Anneanne,” dedi. “Bana çay toplamayı öğretir misin? Bir de şu defterlerden nasıl hesap tuttuğunu?” Annem defteri eline aldı. Sayfalarını çevirdi. Sonra otuz bir yıl boyunca sakladığı eski defterlere baktı. “Ben artık hesap tutmak istemiyorum yavrum,” dedi. Oğlum şaşırdı. “Niye anneanne?” Annem gülümsedi. “Çünkü artık yaşayacağım günleri hesaplamak istiyorum. Paraları değil.” O gün birlikte bahçeye çıktık. Annem önde, torunu yanında, ben biraz geride yürüdüm. Çayeli’nin üstüne ince bir yağmur yağıyordu. Deniz görünmüyordu ama kokusu geliyordu. Annem sepetini yere bırakıp yüzünü yağmura çevirdi. Altmış altı yaşındaydı. Otuz yıl boyunca bize babamızın gönderdiği paralarla yaşadığımızı söylemişti. Oysa o paraların hepsini kendi elleriyle kazanmıştı. Ben kırk bir yaşımda bunu öğrenmiştim. Ve hayatımda ilk kez annemin yalnızca annem olmadığını gördüm. O, yoksulluğunu saklayan bir kadın değildi. Sevgisini yanlış bir adama emanet etmiş, sonra iki çocuğu o yanlışın altında ezilmesin diye kendi hayatını sırtında taşımış bir kadındı. Ama artık taşımayacaktı. Bir yıl sonra, babamın Almanya’dan döndüğü günün yıl dönümünde, annemi akşam yemeğine davet ettim. Masada Kadir, Orhan, oğlum ve ben vardık. Annem kapıdan girdiğinde elinde küçük bir paket taşıyordu. “Bu ne?” dedim. “Senin için.” Paketi açtım. İçinden eski, kırmızı bir bisiklet zili çıktı. Paslanmıştı. Üzerinde küçük bir çiçek resmi vardı. “Bisikletin kırıldığında bunu saklamıştım,” dedi annem. “Atmaya kıyamadım.” Zili avucumda tuttum. On iki yaşındaki halimi gördüm. Yokuştan aşağı kahkahalarla iniyordum. Annem kapının önünde durmuş, “Yavaş kızım!” diye bağırıyordu. O zaman babamın Almanya’dan aldığı bisiklete bindiğimi sanıyordum. Oysa annemin akşam temizlediği evlerin, sabah topladığı çayların üzerinde gidiyormuşum. Zile bastım. Küçük, ince bir ses çıktı. Annem güldü. Ben ağladım. Kadir masadan kalkıp annemin arkasına geçti, omuzlarına sarıldı. “Anne,” dedi. “Bizi neden daha önce uyandırmadın?” Annem Kadir’in elini tuttu. “Ben sizi uyutmaya çalışmıyordum oğlum. Çocuk kalabildiğiniz kadar çocuk kalın istiyordum.” Kadir başını annemin omzuna koydu. “Artık sen biraz dinlen.” Annem bu kez itiraz etmedi. Sadece gözlerini kapattı. O akşam masada babamın adı hiç geçmedi. Çünkü artık hayatımızın merkezinde onun yokluğu ya da yalanları yoktu. Annem vardı. Gerçek vardı. Ve geç de olsa öğrendiğimiz bir şey vardı: Bir evin kapısında ağlayan herkes mağdur değildir. Bazen asıl mağdur, otuz yıl boyunca o kapıyı açık tutmak için ömrünü tüketen ve sonunda kapatacak cesareti bulan insandır. Babam döndüğü gün annem kapıyı yüzüne kapattığında ona bütün mahallenin önünde bağırmıştım. Bir yıl sonra aynı kapının önünde annemin elini öptüm. “Beni affet anne,” dedim. Annem yüzümü iki avucunun arasına aldı. “Ben seni çoktan affettim kızım,” dedi. “Ama bir şeyi unutma. Bana borcunu ödemeye çalışma. Kendi oğluna, sevdiği insanlara gerçeği söyleyerek yaşa. Yeter.” Sonra kapıyı açtı. İçeri birlikte girdik. Bu kez ne kimse dışarıda kaldı ne de annem bizi içeri alabilmek için kendinden vazgeçti. Ve ben sonunda anladım: Babam otuz yıl sonra Almanya’dan dönmüştü. Ama annem, otuz yıl sonra ilk kez kendi hayatına kavuşmuştu. SON.